अपवर्तन चा उगम बघा

[[चित्र:Snells law.svg|thumb|right|200px|<small>[[स्नेल यांचा नियम]] : भिन्न अपवर्तनांक असलेल्या दोन माध्यमांच्या सीमापृष्ठाशी घडलेले अपवर्तन, ज्यात n2 > n1. दुसऱ्या माध्यमात स्थितिवेग (Phase velocity) कमी असल्याने (v2 < v1), ''θ<sub>2</sub>'' हा अपवर्तन कोन ''θ<sub>1</sub>'' आयात कोनापेक्षा लहान असतो; त्यामुळे अधिक अपवर्तनांकाच्या माध्यमातील किरण लंबाच्या अधिक जवळ असतो.</small>]]
'''अपवर्तन''' किंवा '''प्रणमन ''' ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]] : ''Refraction'') या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या घटनेत [[तरंग|तरंगाच्या]] गतीतील बदलामुळे तरंगाची दिशा बदलते. सहसा असे वर्तन तरंग एका [[माध्यम|माध्यमातून]] दुसऱ्या माध्यमात शिरत असताना घडते, कारण दोन भिन्न गुणधर्मांच्या माध्यमांमधून जाताना तरंगाची गतीही भिन्न असते. अपवर्तनाचे शास्त्रीय विवरण [[स्नेल यांचा नियम|स्नेल यांच्या नियमानुसार]] केले जाते; ज्यानुसार ''θ<sub>1</sub>'' हा आयात कोन ''θ<sub>2</sub>'' या अपवर्तन कोनाशी या सूत्राने बद्ध असतो : <math>\frac{\sin\theta_1}{\sin\theta_2} = \frac{v_1}{v_2} = \frac{n_2}{n_1}</math>

यात ''v<sub>1</sub>'' व ''v<sub>2</sub>'' हे संबंधित माध्यमांतील तरंगाचे वेग आहेत आणि ''n<sub>1</sub>'' व ''n<sub>2</sub>'' हे [[अपवर्तनांक]] आहेत.

[[चित्र:Refraction animation.gif|अल्ट=तरंगांच्या अपवर्तनाचे ॲनिमेशन|इवलेसे|प्रकाशाचे प्रतल तरंग १ एवढा अपवर्तनांक असणाऱ्या माध्यमातून १.५ अपवर्तनांक असणाऱ्या माध्यमात जाताना ५६ अंशांच्या कोनातून कसे अपवर्तित होतात याचे  चेतनाचित्रण]]

[[वर्ग:भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पना]]
[[वर्ग:प्रकाशविज्ञान]]